Facebook, Cambridge Analytica skandalıyla sarsıldı!

Aslında gelmekte olan krizin ayak seslerini uzun süredir duyuyorduk. Eski Yöneticilerden biri Facebook’un toplum yapısını bozduğunu iddia ediyordu. Rusların Facebook üzerinden yayınladıkları sahte reklamların 126 milyon kullanıcıya ulaştığı ve seçim sonuçlarının manipüle edildiği haberleri çıkıyordu.  Facebook news feed’inde yalan haberler cirit atıyordu. Bu eleştirilerin tamamına yakınının haklı olduğu bu hafta başında ortaya çıktı. Çıkmakla kalmadı, öyle bir skandal patladı ki Facebook hisseleri 60 Milyar Dolar’a yakın değer kaybetti. Mark Zuckerberg CNN’de canlı yayına katılarak tüm kullanıcılarından yaşadıkları güven erozyonu sebebiyle özür dilemek zorunda kaldı. Peki çoğunluğun kedi resimleri paylaştığı bir sosyal platformda yaşanan data sızıntısı neden bu kadar önemli?

Kullanıcı datası değerlidir; biri Sosyal Medya üzerinden Volkswagen’i takip ediyorsa, ona arabası yoksa araba, varsa güneşlik, yaz ve kış lastikleri, ilk yardım çantası, cam film vb binlerce ürünü pazarlayabileceğiniz anlamına gelir. Bu kişinin bahsi geçen ürünleri satın alma ihtimali otomotiv sektörüne dokunan hiçbir sayfaya ilgi duymayan birine göre daha yüksektir.

Bugüne dek sosyal medya paylaşımlarının sınırlarını çizerken, Bankaların kullandığı güvenlik sorularının cevaplarını uluorta sergilememe, ya da konum bilgilerinden yola çıkan hırsızlara fırsat vermeme gibi amaçlar güdüyorduk. Ancak Facebook – Cambridge Analytica skandalı ortaya çıkardı ki kişisel bilgiler sadece bireylere maddi zarar vermek için değil, maddi ve politik nüfuzu artırmak adına sekiz milyar insanın kaderini değiştirebilecek manipülasyonlarla bulunma fırsatı için de kullanılabiliyor.

Cambridge Üniversitesinden Moldova asıllı bir araştırma görevlisi, Aleksandr Kogan 2014 yılında This is your Digital Life isimli bir aplikasyon yazdı. Bu aplikasyon 270.000 kişi tarafından indirildi. Kogan aplikasyonu kullananların bilgilerini Cambridge Analytica isimli siyasal danışmanlık firmasına sattı. CA aplikasyonun aldığı özel izinler sayesinde bu 270.000 kulllanıcının arkadaşlarının bilgilerini de ele geçirdi ki bu 50 Milyon Facebook kullanıcısının siyasi görüşünden, cinsel tercihine, beğendiği televizyon programlarından şarkıcılara, ilgi alanlarına kadar ulaşmak anlamına da geliyordu.

Aslında işin daha korku veren tarafı şu: Web’de öyle aplikasyonlar dolaşıyor ki sadece beğenilerinizi kullanarak politik görüş, cinsel tercih gibi çevrenizle paylaşmadığınız mahrem bilgileri dahi büyük bir doğruluk oranıyla tahmin edebiliyor. Kosinski isimli bir araştırmacı 68 Facebook beğenisi kendisiyle paylaşıldığında kullanıcının ten rengini %95, cinsel tercihini %88, siyasi yönelimini %85 isabet oranıyla tahmin edebildiğini kanıtladı.

FACEBOOK’TA SIKINTI BÜYÜK

Yandık!

Cambridge Analytica Facebook’un koyduğu tüm kuralları ihlal ederek ele geçirdiği bu bilgileri aynen yukarıda belirttiğim şekilde kullandı. 50 Milyon kullanıcının siyasi portresini çizdi. Facebook data sızıntısını fark ettiğinde hem Kogan’dan hem de CA’dan tüm datayı silmelerini talep etti, ancak yapmadılar. Zuckerberg  bu işin denetlenmesi için bir firmayla anlaştıklarını iddia etse de bu bilgi henüz doğrulanamadı. Facebook bu sızıntı hakkında kullanıcılarını bilgilendirmeyerek görev ihmaline bir de doğruları insanlardan saklama hatasını ekledi.

CA, Kogan ile yaptığı 800.000 Dolarlık data alışverişinden milyonlarca Dolar kazandı. Firma Donald Trump’un dijital seçim kampanyasının belkemiğini oluşturdu. İddialara göre news feed’e kullanıcıların siyasi portresine göre değişen sponsor bağlantıların düşmesini sağladılar: Bernie Sanders’ı LGBT gruplarının gökkuşağı renklerine bezeyen aplikasyonlar, Clinton Foundation’ın Haiti’deki yardım skandalını işleyen haber siteleri, bireysel silahlanmayı destekleyenleri korkutarak Trump’ın kucağına iten sahte Silah yasası haberleri…

Bütün bunlar bizleri haklı bir paranoyaya sürüklüyor. Türkiye’de Cambridge Analytica ile çalışmış olan siyasi parti ya da partiler var mı? Facebook timeline’ına düşen göçmen düşmanı haberlerin ne kadarı doğruydu? Muhalif görüşten birine çıkan sponsor bağlantılı kolay Kanada Vatandaşlığı reklamı aslında ülkesiyle arasındaki bağı zayıflatıp oy vermemeye ikna etme amacı taşıyor olabilir mi? Ya da hükümet yanlısı bir kullanıcı rekorlar kıran Türk Ekonomisi haberiyle ismini duyurmaya çalışan bir web sitesinin doğruluğundan emin olabilir mi?

Maalesef bu soruların tümünün cevabı belirsiz. Sosyal Medya hesaplarını kapamanın da çözüm olduğunu düşünmüyorum. Internet kullanıcılarının alabileceği en iyi önlem aplikasyonlara verdikleri izinlerde seçici davranmaları ve fikirlerinin değişmesine sebep olabilecek kuşkulu haberleri teyit.org vb siteler ya da google’dan kontrol etmeleri.

Aplikasyon izinleri ile ilgili yazım: Biyometri çağına hoşgeldiniz

bir resmin internet üzerinde nerelerde kullanıldığını anlamak için: Google image search

Facebook – Cambridgee Analytica skandalı için: immanuel tolstoyevski entry’si

“Facebook, Cambridge Analytica skandalıyla sarsıldı!” için bir cevap

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir